ჯანსაღი ცხოვრების პორტალი
მოზარდებში ვარჯიშის ნაკლებობა მხოლოდ მათ ფიზიკურ მდგომარეობაზე არ მოქმედებს. აღმოჩნდა, რომ პრობლემა კომპლექსურია: SWPS უნივერსიტეტის მკვლევარების ხელმძღვანელობით საერთაშორისო ჯგუფის მიერ ჩატარებული კვლევის თანახმად, ახალგაზრდების უმოძრაო ცხოვრების წესმა შესაძლოა მათი მშობლების ფსიქიკური კეთილდღეობა გააუარესოს.
წინა კვლევები აჩვენებს, რომ ბოლო ათწლეულების განმავლობაში ჯდომის პოზაში გატარებული დრო, ეკრანის წინ გატარებული დროის ჩათვლით, საგანგაშოდ გაიზარდა და ეს ძირითადად მოზარდებს ეხება. ბოლო დრომდე მეცნიერები ძირითადად იმ ფაქტზე ამახვილებდნენ ყურადღებას, რომ ვარჯიშის ნაკლებობა ხელს უწყობს სიმსუქნეს და გულის დაავადებებს. თუმცა, ცხოვრების უმოძრაო წესს შეუძლია უარყოფითად იმოქმედოს ფსიქიკურ ჯანმრთელობასა და კეთილდღეობაზეც და ეს ეფექტი შეიძლება ზრდასრულ ასაკშიც გაგრძელდეს. თუმცა, ჯერჯერობით, კვლევები, რომლებიც ფიზიკური აქტივობის დაბალ დონეს დეპრესიის სიმპტომებთან აკავშირებს, ძირითადად ზრდასრულებს ეხება.
აქტივობა და ოჯახის ფსიქიკური ჯანმრთელობა
სწორედ ამიტომ, SWPS უნივერსიტეტის ვროცლავის ფილიალის ფსიქოლოგთა გუნდმა, გერმანიისა და კანადის მკვლევარებთან თანამშრომლობით, გადაწყვიტა გაეანალიზებინა, თუ როგორ მოქმედებს უმოძრაო ცხოვრების წესი ოჯახების ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე. კვლევის შედეგები გამოქვეყნდა ჟურნალში „ფსიქიკური ჯანმრთელობა და ფიზიკური აქტივობა“.
მკვლევარებმა შეაგროვეს მონაცემები 203 მშობლისა და შვილის (9-15 წლის) შესახებ 14 თვის განმავლობაში, სამხრეთ-დასავლეთ პოლონეთის 18 ქალაქსა და 9 სოფელში. კვლევა გრძელვადიანი იყო, სამი საზომი წერტილით (საწყის ეტაპზე, 8 თვის შემდეგ და 14 თვის შემდეგ). გამოკითხული მშობლები ძირითადად ქალები (86.7%), 29-66 წლის ასაკის იყვნენ. დეპრესიის სიმპტომები შეფასდა პაციენტის ჯანმრთელობის კითხვარის-9 (PHQ-9) გამოყენებით, ხოლო ჯდომის პოზიციაში გატარებული დროის ხანგრძლივობა გაიზომა თეძოებზე მიმაგრებული სპეციალური მონიტორინგის მოწყობილობით.
კვლევის პირველ ეტაპზე მშობლები და მათი შვილები მონაწილეობდნენ ჯანსაღი ცხოვრების წესის საგანმანათლებლო პროგრამაში, რომელიც განიხილავდა უმოძრაო ქცევის განმარტებებსა და ნიმუშებს, უმოძრაო ცხოვრების წესის ჯანმრთელობაზე უარყოფით შედეგებს და მის წინააღმდეგ ბრძოლის სტრატეგიებს.
მანკიერი წრე: დივნიდან დეპრესიამდე და უკან
რას აჩვენებს დაკვირვებები? ბავშვებს, რომლებიც კვლევის დასაწყისში უმოძრაოდ უფრო მეტ დროს ატარებდნენ, 8 თვის შემდეგ დეპრესიის მეტი სიმპტომები აღენიშნებოდათ.
ამ სიტუაციამ გავლენა მოახდინა მშობლებზეც. არაპირდაპირი ეფექტის სახით, მკვლევარებმა აღმოაჩინეს, რომ ბავშვების მიერ უმოძრაოდ გატარებული 8 თვის შემდეგ, უმოძრაობის დროის გაზრდა შეიძლება ყოფილიყო მშობლებში დეპრესიული სიმპტომების მატების მიზეზი.
„ეს შედეგები მიუთითებს, რომ ბავშვის ცხოვრების წესი გავლენას ახდენს მზრუნველის ფსიქიკურ კეთილდღეობაზე. კერძოდ, მშობლები განიცდიან ფსიქოლოგიურ წნეხს იმის გამო, რომ აკვირდებიან, როგორ შორდება ბავშვი აქტივობებს. მშობლებში იზრდება შფოთვა ბავშვის განვითარებასთან დაკავშირებით. დროთა განმავლობაში დაგროვილმა ამ ემოციებმა შეიძლება გამოიწვიოს ცუდი განწყობა მოზრდილებში“, – განმარტავს ფსიქოლოგი მარია სივა, დოქტორი და სტატიის თანაავტორი.
ეს ერთ-ერთი პირველი მტკიცებულებაა იმისა, რომ ბავშვების ცხოვრების წესს შეუძლია გავლენა მოახდინოს ზრდასრულთა ფსიქიკურ ჯანმრთელობაზე. თუმცა, მკვლევრები ხაზს უსვამენ, რომ ამ შედეგებს სიფრთხილით უნდა მოეკიდონ და მომავალი კვლევები უნდა ფოკუსირდეს ისეთი ფაქტორების პოტენციურ გავლენაზე, როგორიცაა მშობლების დამოკიდებულებები ან მოზარდების მგრძნობელობა ზრდასრულთა ქმედებების მიმართ.
კვლევა ასევე აჩვენებს, რომ მოზარდები გაცილებით მეტ დროს ატარებენ ჯდომაში, ვიდრე მათი მშობლები. საინტერესოა, რომ კვლევის დროს ეს დრო სისტემატურად გაიზარდა ბავშვებში, ხოლო მშობლებში უცვლელი დარჩა.
მკვლევარებმა კვლევის კიდევ ერთი რამ აღმოაჩინეს: ბავშვები, რომლებსაც 8 თვის შემდეგ დეპრესიული სიმპტომების დაბალი დონე აღენიშნებოდათ, 14 თვის შემდეგ მეტ დროს ატარებდნენ ჯდომაში. მკვლევარები ვარაუდობენ, რომ მოზარდებმა, რომლებმაც აღნიშნეს დეპრესიული სიმპტომების დაბალი დონე, შესაძლოა დაასკვნეს, რომ განწყობის გასაუმჯობესებლად არ იყო საჭირო უმოძრაო ცხოვრების დროის შემცირება. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, იმის ცოდნამ, რომ თავს კარგად გრძნობენ და არ განიცდიან ნეგატიურ ემოციებს, შეიძლება შეზღუდოს ბავშვების მოტივაცია აქტივობების დასაწყებად. ექსპერტების თქმით, კვლევის შედეგები აჩვენებს, რომ ჯანმრთელობის ხელშემწყობი ინტერვენციები უნდა მოიცავდეს მთელ ოჯახებს. ასეთი ინტერვენციები უნდა ეხებოდეს როგორც უმოძრაო ქცევას, ასევე ფსიქიკური ჯანმრთელობის გაუმჯობესებისკენ მიმართულ აქტივობებს.
* * *
სტატიაზე ყველა საავტორო უფლება დაცულია. მისი სრულად ან ნაწილობრივ გამოქვეყნების შემთხვევაში მის დასაწყისში მიუთითეთ – ” წყარო: www.goodlife.ge ”
